هدف قرار دادن سلول‌های حمایتی با دارو می‌تواند بهبود پس از آسیب نخاعی را بهبود بخشد

هنگام درمان با داروی فنوفیبرات نورون‌های حسی بعد از آسیب بیشتر رشد می‌کنند تا زمانی که دارونما تجویز می‌شود. محققین دریافته‌اند که داروی مورد تأیید FDA بر سلول‌های حمایتی در سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد تا نورون‌های حسی را برای رشد مجدد پس از آسیب تشویق کند.

آسیب نخاعی به خطوط ارتباطی بین بدن و مغز آسیب می‌رساند و سیگنال‌هایی را که حرکت و احساس را ایجاد می‌کند، مختل می‌کند. نورونهای حرکتی و حسی آسیب دیده در سیستم عصبی مرکزی‌ مغز و نخاع توانایی محدودی برای التیام دارند، بنابراین افرادی که از چنین آسیب‌هایی جان سالم به در می‌برند، ممکن است دچار فلج مزمن، بی‌حسی و درد شوند.

محققان دارویی را شناسایی کرده‌اند که به بهبود سلول‌های عصبی حسی در سیستم عصبی مرکزی کمک می‌کند. نورون‌ها توسط سلول‌های حمایتی احاطه شده‌اند که آنها را محافظت و پرورش می‌دهند. در این مطالعه، محققان به موش‌های دارای نورون حسی آسیب دیده دارویی  دادند که توسط سازمان غذا و دارو برای درمان کلسترول بالا تأیید شده است. این دارو سلول‌های حمایتی اطراف نورون‌های حسی را فعال کرد و به آنها کمک کرد تا دو برابر سریعتر از نورون‌های حسی در موش‌هایی که دارونما دریافت کرده بودند رشد کنند.

سخنگوی محققین می‌گوید: وقتی مردم به آسیب نخاعی فکر می‌کنند، به فلج فکر می‌کنند، اما مشکلات زیادی در پردازش حسی و درد بعد از آسیب نخاعی وجود دارد رسیدگی به این مسائل حسی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بازماندگان کمک کند. داده‌های ما نشان می‌دهد که فنوفیبرات این پتانسیل را دارد که این سلول‌های حمایتی را فعال کرده و بهبود را بهبود بخشد، به این معنی که ما می‌توانیم به طور بالقوه این ترکیب مورد تایید FDA را برای کمک به بازگرداندن عملکرد حسی پس از آسیب‌های عصبی، مجدداً استفاده کنیم.

برخلاف نورون‌های مغز یا نخاع، عصب‌های حسی در پیرامون بدن پس از آسیب بهبود می‌یابند، به همین دلیل است که در اثر سوزش پا، قسمتی از پای شما بی‌حس نمی‌شود. برای درک اینکه چرا بازسازی در سیستم عصبی محیطی اتفاق می‌افتد اما نه در سیستم عصبی مرکزی، کاوالی یک نوع سلول منحصر به فرد را بررسی می‌کند که شامل هر دو سیستم می‌شود: نورون‌های حسی گانگلیون‌های ریشه پشتی. اجسام سلولی چنین نورونی به هم متصل می‌شوند و به یک ساختار معروف به گانگلیون می‌گویند که درست بیرون نخاع قرار دارد. یک بازوی بلند و نازک به نام آکسون از هر سلول سلولی در جهت‌های مخالف منشعب می‌شود، یکی از شاخه‌ها از طریق نخاع به سیستم عصبی مرکزی می‌رود و دیگری با پایین آمدن به بدن، بخشی از سیستم عصبی محیطی می‌شود. با وجود اینکه دو قسمت از یک سلول هستند، شاخه‌های آکسون محیطی و مرکزی پس از آسیب یکسان پاسخ نمی‌دهند. قسمتهای جانبی بسیار سریعتر و کاملتر از قسمت‌های مرکزی رشد کرده و بهبود می‌یابند.

محققین، مظنون بودند که تفاوت در بازسازی بین دو شاخه ممکن است به تفاوت بین رفتار سلول‌های حمایت کننده در پاسخ به آسیب به شاخه‌های آکسون مرکزی در مقابل محیطی برسد.

برای بررسی این احتمال، محققان بیان ژن را در پنج نوع سلول حمایت کننده در گانگلیون، پس از آسیب به شاخه‌های محیطی و مرکزی نورون حسی مقایسه کردند. آنها دریافتند که الگوهای بیان ژن در سلول‌های حمایت کننده بسته به اینکه کدام قسمت از نورون آسیب دیده متفاوت است. مهمتر از همه، سلول‌های گلیال ماهواره‌ای بیان ژن‌های شناخته شده به عنوان مسیر PPAR-alpha-که به دلیل نقش آن در متابولیسم چربی مشهور است را تنها پس از آسیب در شاخه آکسون محیطی افزایش داد. این مسیر پس از آسیب به شاخه‌های آکسون مرکزی تغییر نکرده است و در واقع پس از آسیب نخاعی در سیستم عصبی مرکزی از بین رفته است.

به نظر محققین، این مشاهدات نشان داد که مسیر PPAR-alpha ممکن است باعث بازسازی شود. برای آگاهی از این موضوع، آنها به موش‌ها فنوفیبرات، دارویی که PPAR alpha را فعال می‌کند، دو هفته قبل از آسیب رساندن به شاخه آکسون حسی موش که به سمت سیستم عصبی مرکزی حرکت می‌کرد، تغذیه کردند. سه روز پس از آسیب، شاخه‌های مرکزی آکسون‌های عصبی حسی در موش‌هایی که فنوفیبرات دریافت کرده بودند دو برابر بیشتر از موش‌هایی که دارونما دریافت کرده بودند رشد کرده بود. PPAR alpha تنها در سلول‌های گلیال ماهواره‌ای بیان می‌شود، نه در سلول‌های عصبی، بنابراین این نتایج به ما می‌گوید که هدف قرار دادن این سلول‌های حمایتی می‌تواند بازسازی را بهبود بخشد و به طور بالقوه علائم حسی مانند درد را تسکین دهد. این یک ابزار اضافی برای طراحی درمان‌هایی برای بازگرداندن عملکرد پس از آسیب‌های عصبی به ما می‌دهد. ما آسیب نخاعی را برطرف نکرده ایم، اما یک قدم به کشف نحوه انجام آن نزدیک شده‌ایم. محققین اکنون در حال برنامه ریزی آزمایش‌هایی برای ترکیب فنوفیبرات با سایر درمان‌های تجربی تجدید کننده بازسازی هستند که نورون‌ها یا سایر جنبه‌های سیستم عصبی مرکزی را مورد هدف قرار می‌دهند تا بازسازی را افزایش دهند. منبع